
Вступление
Человек не может быть несчастным, если у него есть кот
Когда ушла моя первая кошка Бизара, я решила, что больше никогда не заведу животное. Потеря далась слишком тяжело. К тому же образ жизни был связан с путешествиями и ответственность за питомца плохо встраивалась в этот ритм.
Но однажды в конце февраля я проснулась с абсолютно ясным ощущением: хочу, чтобы дома появился кот — и немедленно, вот прямо сейчас.
Тогда я жила на два города, между Вильнюсом и Петербургом, и именно в Вильнюсе начались поиски. В тот самый день, когда я проснулась с мыслью о животном, владельцы одного бенгальского питомника решили продать последнего котёнка. Изначально они планировали оставить Арчибальда себе для продолжения линии и участия в выставках, но внезапно изменили решение.
По всей видимости, что-то было предопределено
Так в моём доме появился маленький игривый леопардик — наблюдательный и разговорчивый котёнок, которому было три с половиной месяца.
С тех пор Арчибальд успел пожить со своей хозяйкой в нескольких городах и странах, посмотреть мир — и однажды наш путь неожиданно привёл нас в Турцию.
Эта книга не только о коте. И не только о Турции.
И, несмотря на мягкий тон, это не детская книга. Точнее — не только детская.
Арчибальд подмечает детали, которые мы, взрослые, часто перестаём замечать. С ним никогда и никому не бывает скучно. Он изучает людей и сплачивает их вокруг себя, наполняет уютом пространство, пытается разобраться как устроен мир.
Он размышляет, наблюдает, учит людей новому типу внимания. И даже иностранному языку!
Арчибальд собрал полезные слова и фразы на турецком. Урча с удовольствием, он познакомит читателя с особенностями жизни в другой стране.
Тем временем в кошачьем мессенджере возникла переписка.
— Привет, мурмяу!
— Мяумур, — на экране высветился текст от Мишеля, абиссинского кота.
— Ну как ты сегодня, дружище?
— Второй день выставки. Людей ещё больше. Все хотят потрогать, поиграть со мной.
— Ох, как это должно быть утомительно! Убежать нельзя?
— Пока никак, Арчи. Меня извлекли из домика, куда-то долго несли. Пытались посадить на стол — я вырывался и даже кусал хозяина. Потом пришла судья с лентами и кубком. Долго крутила туловище, чтобы решить, достоин ли я награды.
— Держись, — захотел поддержать друга Арчибальд. — Не обращай внимания на суету.
— А ты чем занят?
— Наблюдаю за человеческим существом по имени Таня. Кажется, она что-то затеяла. Пока непонятное. Расскажу попозже.
— Спишемся, Арчибальд, меня снова куда-то собрались нести.
— Мур!
Арчибальд провел подушечкой лапы по экрану и незаметно вернул смартфон на место.
Giriş
İnsanın bir kedisi varsa, mutsuz olması imkânsızdır
İlk kedim Bizarra’yı kaybettiğimde, bir daha asla bir hayvan sahiplenmeyeceğime karar vermiştim. Bu kayıp benim için fazlasıyla ağır olmuştu. Üstelik yaşam tarzım seyahatlerle iç içeydi ve bir evcil hayvana duyulan sorumluluk, bu ritme pek uymuyordu.
Ancak bir gün, şubat ayının sonlarına doğru, son derece net bir hisle uyandım: Evimde bir kedi olmasını istiyordum — hem de hemen, tam da o anda.
O sıralar iki şehir arasında yaşıyordum: Vilnius ve Petersburg. Arayışlar da Vilnius’ta başladı. Bir hayvan sahiplenmeyi düşündüğüm o günlerde, bir Bengal kedi üretim çiftliğinin sahipleri son yavru kedilerini satmaya karar verdiler. Aslında Arçibald’ın soyunu devam ettirmek ve sergilere katılmak üzere onu kendilerine bırakmayı planlıyorlardı; fakat aniden kararlarını değiştirdiler.
Görünüşe göre, bazı şeyler en başından beri kaderle belirlenmişti.
İşte böylece evimde küçük, oyunbaz bir leopar yavrusu oldu — dikkatli bakışlara sahip, miyavlayan, üç buçuk aylık bir kedi.
O günden sonra Arçibald, sahibesiyle birlikte birçok şehirde ve ülkede yaşadı, dünyayı tanıdı — ve bir gün yolumuz bizi beklenmedik bir şekilde Türkiye’ye getirdi.
Bu kitap yalnızca bir kedi hakkında değil. Ve yalnızca Türkiye hakkında da değil. Sade anlatısına rağmen, bu bir çocuk kitabı değildir. Daha doğrusu — yalnızca çocuklar için değildir.
Arçibald, biz yetişkinlerin zamanla fark etmeyi bıraktığı ayrıntıları sezgisel olarak yakalar. Onunla birlikteyken kimse, hiçbir zaman sıkılmaz. İnsanları gözlemler, onları etrafında bir araya getirir, bulunduğu mekânı sıcaklıkla doldurur ve dünyadaki işleri nasıl yürüdüğünü anlamaya çalışır.
Düşünür, izler, insanlara yeni bir dikkat biçimi öğretir.
Hatta yabancı bir dili bile. Arçibald, Türkçede sık kullanılan kelime ve ifadeleri bir araya getirdi. Keyifle mırıldanarak, okuyucuyu başka bir ülkedeki yaşamın incelikleriyle tanıştıracak.
Bu sırada, kedilere ait bir mesajlaşma uygulamasında bir yazışma başladı.
— Merhaba, mırmiyav!
— Miyavmır, — diye yanıt belirdi ekranda; gönderen Abyssinian kedisi Mişel’di.
— Bugün nasılsın, dostum?
— Serginin ikinci günü. İnsanlar daha da kalabalık. Herkes bana dokunmak, benimle oynamak istiyor.
— Ah, ne kadar yorucu olmalı! Kaçmak mümkün değil mi?
— Şimdilik değil, Arçi. Beni yuvamdan çıkardılar, başka bir yere taşıdılar. Masanın üzerine koymaya çalıştılar — direndim, hatta sahibimi ısırdım. Sonra kurdeleleri ve ödül kupasıyla bir jüri üyesi geldi. Ödüle layık olup olmadığıma karar vermek için bedenimi uzun süre inceledi.
— Dayan, — diye destek olmak istedi Arçibald. — Bu telaşa aldırma.
— Peki sen ne yapıyorsun?
— Tanya isimli bir insan varlığını gözlemliyorum. Sanki bir şeyler planlıyor. Henüz ne olduğunu anlayamadım. Sonra anlatırım.
— Görüşürüz Arçibald, beni yine bir yerlere götürmeye hazırlanıyorlar.
— Mır!
Arçibald, yumuşak patisiyle ekranı kaydırdı ve akıllı telefonu fark edilmeden eski yerine bıraktı.
Биография Арчибальда
Глава о том, кто такой Арчибальд и почему ему хочется узнать всё на свете
Арчибальд, по фамилии Фьери Кристал, появился на свет поздней осенью, 14 ноября, в Вильнюсе — старинном литовском городе. В тот день за окном кружили первые снежинки, словно сама зима пришла поздравить маленького котёнка.
Его папа, кот по имени Беник, родом из Франции. Мама, грациозная Бетси, — из Литвы. Оба они бенгальской породы* — гордые, привлекающие внимание окружающих, с богатой родословной и необычайно активным характером.
У Арчибальда много братьев и сестёр, которые разъехались по миру. Он быстро вырос, но сохранил необычайную любознательность. За свою жизнь он побывал в Италии, Испании, Германии, Швейцарии, Латвии. Жил в Литве и в России, а теперь открывает для себя Турцию — восточную страну с яркими красками и богатой культурой.
Арчибальд умеет быть наблюдательным и всегда находит, что сказать по любому поводу!
*Бенгал — одна из самых узнаваемых пород кошек, похожих на маленьких леопардов. Несмотря на хищный окрас, эти коты дружелюбны и ласковы. Они любят участвовать в жизни хозяина, быстро учатся новому, обожают общение и становятся настоящими членами семьи.
Arçibald’ın Biyografisi
Arçibald’ın kim olduğu ve neden dünyadaki her şeyi öğrenmek istediğine dair bir bölüm
Arçibald Fiery Crystal, geç gelen sonbaharın 14 Kasımında, Litvanya’nın kadim şehri Vilnius’ta dünyaya geldi. O gün, pencerenin ardında ilk kar taneleri süzülüyordu; sanki kışın kendisi, küçük yavru kediyi karşılamaya gelmişti.
Babası, Benik adlı bir kedi, Fransa kökenlidir. Annesi ise zarif Betsy — Litvanya’dan. İkisi de Bengal* ırkındandır: gururlu, dikkat çekici, köklü bir soya sahip ve olağanüstü derecede hareketli bir mizaca sahip kediler.
Arçibald’ın dünyanın dört bir yanına dağılmış birçok erkek ve kız kardeşi vardır. O hızla büyüdü, ancak olağanüstü merak duygusunu hep korudu. Hayatı boyunca İtalya, İspanya, Almanya, İsviçre ve Letonya’yı ziyaret etti. Litvanya’da ve Rusya’da yaşadı; şimdi ise canlı renkleri ve zengin kültürüyle Türkiye’yi keşfetmektedir.
Arçibald dikkatli bir gözlemcidir ve her konuda söyleyecek bir sözü mutlaka vardır.
* Bengal, küçük leoparları andıran görünümüyle en tanınmış kedi ırklarından biridir. Yırtıcı desenlerine rağmen bu kediler son derece dost canlısı ve sevecendir. Sahiplerinin yaşamına aktif biçimde katılmayı sever, yeni şeyleri hızla öğrenir, iletişimden keyif alır ve ailenin gerçek bir üyesi hâline gelirler.
Словарик Арчибальда — Arçibald’ın Sözlüğü
вступление — giriş
человек — insan
кот — kedi
быть счастливым — mutlu olmak
почти невозможно — neredeyse imkânsız
потеря — kayıp
котёнок — yavru kedi
появиться в доме — evde belirmek
принять решение — karar vermek
завести животное — hayvan sahiplenmek
путешествовать — seyahat etmek
образ жизни — yaşam tarzı
ответственность — sorumluluk
ритм жизни — yaşam ritmi
проснуться с ощущением — bir hisle uyanmak
хотеть немедленно — hemen istemek
в тот самый день — tam da o gün
жить между двумя городами — iki şehir arasında yaşamak
начать поиски — arayışlara başlamak
питомник — üretim çiftliği
продать последнего котёнка — son yavruyu satmak
родословная — soylu
продолжить линию — soyu devam ettirmek
участвовать в выставках — sergilere katılmak
изменить решение — kararını değiştirmek
предопределено — kaderle belirlenmiş
судьба — kader
игривый — oyunbaz
наблюдательный — dikkatli / gözlemci
разговорчивый — konuşkan
посмотреть мир — dünyayı tanımak
неожиданно — beklenmedik bir şekilde
привести в другую страну — başka bir ülkeye getirmek
не только — yalnızca… değil
детская книга — çocuk kitabı
взрослые — yetişkinler
подмечать детали — ayrıntıları fark etmek
наблюдать людей — insanları gözlemlemek
объединять вокруг себя — etrafında bir araya getirmek
наполнять уютом — sıcaklıkla doldurmak
размышлять — düşünmek
учить вниманию — dikkat etmeyi öğretmek
иностранный язык — yabancı dil
полезные слова и фразы — sık kullanılan kelime ve ifadeler
познакомить читателя — okuyucuyu tanıştırmak
особенности жизни — yaşamın incelikleri
переписка — yazışma
сообщение — mesaj
друг — dost
выставка — sergi
утомительно — yorucu
убежать — kaçmak
судья — jüri üyesi
награда — ödül
поддержать — destek olmak
суета — koşuşturma
наблюдать — gözlemlemek
планировать — planlamak
рассказать позже — sonra anlatmak
смартфон — akıllı telefon
экран — ekran
лапка / подушечка лапы — pati / pati altı
Задание-игра «Моя родословная»
Арчибальд многое знает о своей семье: его папа — французский бенгал, мама — литовка. А что вы знаете о своих предках?
Попробуйте составить генеалогическое дерево — хотя бы на 3–5 поколений.
Откуда были ваши предки, чем они занимались? Может быть, у вас есть семейные истории, которыми захочется поделиться?
Görev oyunu: «Benim soy ağacım»
Arçibald ailesi hakkında çok şey bilir: babası Fransız bir Bengal kedi sidir, annesi ise Litvanyalıdır. Peki ya siz, kendi atalarınız hakkında neler biliyorsunuz?
En azından 3–5 kuşak geriye giderek bir soy ağacı oluşturmayı deneyin.
Atalarınız nereden geliyordu, neyle meşguldüler? Belki de paylaşmak isteyeceğiniz aile hikâyeleriniz vardır.
Арчибальд летит в Анталию
Арчибальд размышляет о бабочках на высоте девяти тысяч метров и учит первые слова по-турецки
— Таня, куда мы летим из Санкт-Петербурга? И сколько это продлится по времени?
— Мы летим в Анталию, Арчибальд. Это красивый курортный город на берегу Средиземного моря в Турции. Там живёт много котов, тебе понравится.
— Мяу-мяу!!!
— Тише, пожалуйста. Посмотри: вон тот кот в салоне сидит спокойно, а ты шумишь! Бери с него пример.
— Но я хочу играть!
— Потерпи. Скоро нас встретит Анил, он будет развлекать тебя.
— А как мне его поприветствовать?
— Просто скажи «Merhaba» или «İyi günler». А он, скорее всего, ответит тебе: «Hoş geldin!» — «Добро пожаловать».
И все же Арчибальду было страшно. Он вспоминал, как Таня везла его в такси. Сквозь отверстия в переноске мелькали верхушки деревьев. Похожее он видел и в детстве, когда его усаживали на мягкое сиденье, и маленький котёнок мог разглядеть только крыши домов. Тогда он мечтал скорее вырасти.
Время прошло — Арчибальд стал солидным и крупным котом. Однако в глубине души он всё ещё боялся потерять контроль, даже будучи уверенным, что Таня никогда не сделала бы ему плохо (может, это первобытный страх от эры саблезубых тигров?!).
Арчибальд смирно сидел в самолёте, пытаясь задремать под мерный шум двигателя. Как же хотелось увидеть хотя бы одну бабочку за иллюминатором! Но на высоте девяти тысяч метров слишком холодно.
В салоне было тепло и уютно. Таня пила кофе и печатала что-то в ноутбуке.
«И почему людям так нравится смотреть в эти цветные прямоугольники, которые называются мониторами и экранами?» — сонно думал Арчибальд.
Arçibald Antalya’ya uçuyor
Arçibald, dokuz bin metre yükseklikte kelebekler üzerine düşünüyor ve Türkçedeki ilk kelimelerini öğreniyor
— Tanya, Sankt Petersburg’dan nereye uçuyoruz? Ve bu yolculuk ne kadar sürecek?
— Antalya’ya uçuyoruz, Arçibald. Türkiye’de, Akdeniz kıyısında yer alan güzel bir tatil şehri. Orada çok sayıda kedi yaşıyor; eminim hoşuna gidecek.
— Miyav miyav!!!
— Lütfen biraz sessiz ol. Bak, şu karşıdaki kedi kabinde ne kadar sakin oturuyor; sen de onu örnek al.
— Ama ben oyun oynamak istiyorum!
— Biraz sabret. Yakında Anil bizi karşılayacak, seninle o ilgilenecek.
— Peki onu nasıl selamlamalıyım?
— Sadece «Merhaba» ya da «İyi günler» de. Büyük olasılıkla sana «Hoş geldin!» diye karşılık verecektir — yani, «Welcome».
Yine de Arçibald biraz korkuyordu. Tanya’nın onu taksiyle götürdüğü anı hatırladı. Taşıma çantasının küçük deliklerinden ağaçların tepeleri hızla geçip gidiyordu. Buna benzer görüntüleri çocukluğunda da görmüştü; yumuşak bir koltuğa oturtulduğunda, minik bir yavru kedi olarak yalnızca evlerin çatılarını seçebiliyordu. O zamanlar bir an önce büyümeyi hayal ederdi.
Zaman geçti — Arçibald iri ve saygınlığı olan bir kedi oldu. Buna rağmen, derinlerde bir yerde, kontrolü kaybetme korkusu hâlâ vardı; Tanya’nın ona asla zarar vermeyeceğinden emin olsa bile. (Belki de bu, kılıç dişli kaplanlar çağından kalma ilkel bir korkuydu?)
Arçibald uçakta uslu uslu oturuyor, motorun düzenli uğultusu eşliğinde uyuklamaya çalışıyordu. Keşke pencereden en azından bir kelebeği görebilseydi! Ama dokuz bin metre yükseklikte hava fazlasıyla soğuktu.
Kabinin içi ise sıcaktı ve huzur vericiydi. Tanya kahvesini içiyor, dizüstü bilgisayarında bir şeyler yazıyordu.
«İnsanlar neden bu kadar, monitör ve ekran denen şu renkli dikdörtgenlere bakmayı seviyor?» diye uykulu uykulu düşündü Arçibald.
Словарик Арчибальда — Arçibald’ın Sözlüğü
лететь — uçmak
путешествие — yolculuk
самолёт — uçak
кабина самолёта — uçak kabini
иллюминатор — uçak penceresi
Анталия — Antalya
Турция — Türkiye
Средиземное море — Akdeniz
курортный город — tatil şehri
страшно — korkutucu
бояться — korkmak
потерять контроль — kontrolü kaybetmek
потерять страх — korkusunu kaybetmek
тихо — sessiz
быть спокойным — sakin olmak
терпеть — sabretmek
ждать — beklemek
кофе — kahve
ноутбук — dizüstü bilgisayar
печатать — yazmak
бабочка — kelebek
высота — yükseklik
холодно — soğuk
тепло — sıcak
уютно — huzurlu / rahat
полезные фразы и выражения
куда мы летим — nereye uçuyoruz
сколько это продлится — ne kadar sürecek
тебе понравится — hoşuna gidecek
потерпи немного — biraz sabret
как мне его поприветствовать — onu nasıl selamlamalıyım
первые слова по-турецки
merhaba — здравствуй / привет
iyi günler — добрый день
hoş geldin — добро пожаловать
Творческое задание-игра
1. Арчибальд волнуется перед встречей с Анилом. Давайте поможем ему потренироваться! Соедините русские слова с турецкими переводами:
привет →…
добрый день →…
добро пожаловать →…
(Подсказка: merhaba, iyi günler, hoş geldin)
2. Вспомните, о чём вы мечтали в детстве? Осталось ли что-то нереализованным? Если да, то почему?
Yaratıcı oyun-görev
1. Arçibald, Anıl’la yapacağı buluşma öncesinde biraz heyecanlı.
Haydi ona birlikte pratik yapmasında yardımcı olalım!
Rusça kelimeleri Türkçe karşılıklarıyla eşleştirin:
merhaba →…
iyi günler →…
hoş geldin →…
2. Çocukken neyin hayalini kurardınız? Gerçekleşmeyen bir hayaliniz kaldı mı? Eğer kaldıysa, sizce neden?
Арчибальд знакомится с квартирой
Новый дом, новые запахи и сто один вопрос, на которые пока можно ответить только «мяу».
— Таня, как долго мы летели! Мяу, мяу, мяу! Я не мог пить, есть, сделать свои дела в туалете!
Как хорошо людям, они могут сказать друг другу что угодно. Я знаю только кошачий язык и ограничен в выражении мыслей
— Арчибальд, вот мы и дома. Следуй за Анилом, он покажет тебе квартиру.
— Так страшно, все новое, незнакомая территория, запахи!
— Смотри, вот кухня с большим балконом, мы будем готовить твои любимые блюда: вареное мясо и запеченную рыбу.
Это коридор, здесь ты можешь бегать.
Слева большая гостиная с креслами и диванами. Но не вздумай портить мебель когтями!
— Мяу!
— В этой маленькой комнате сейчас склад, но мы поставим сюда твой туалет. За углом ванная комната. А дальше- спальни.
— Сколько шкафов! Я должен проверить, что хранится на полках.
— Нет, мы тебе не разрешаем залезать в шкафы. И выходить на балкон тоже!
— Но там же птички!
Arçibald yeni eviyle tanışıyor
Yeni bir ev, yeni kokular ve şimdilik yalnızca «miyav» ile yanıtlanabilen yüz bir soru
— Tanya, ne kadar uzun uçtuk! Miyav, miyav, miyav! Su içemedim, yemek yiyemedim, hatta tuvalete bile gidemedim!
İnsanlara ne kadar da imreniyorum; birbirlerine istediklerini söyleyebiliyorlar. Oysa ben yalnızca kedi dilini biliyorum ve düşüncelerimi ifade etme konusunda oldukça sınırlıyım.
— Arçibald, işte geldik. Artık evdeyiz. Anil’in peşinden git; sana daireyi o gösterecek.
— Çok korkutucu… Her şey yeni, bilinmeyen bir alan, bambaşka kokular!
— Bak, burası mutfak; büyük bir balkonu var. Burada senin en sevdiğin yemekleri hazırlayacağız: haşlanmış et ve fırında balık.
Burası koridor; burada koşabilirsin.
Solda, koltuklar ve kanepelerle dolu geniş bir oturma odası var. Ama sakın mobilyaları tırmalamayı düşünme!
— Miyav!
— Şu küçük oda şimdilik depo olarak kullanılıyor; ama buraya tuvaletini yerleştireceğiz. Köşeyi dönünce banyo var. İleride ise yatak odaları.
— Ne kadar çok dolap var! Raflarda neler saklandığını mutlaka kontrol etmeliyim.
— Hayır, dolaplara girmeni istemiyoruz. Balkona çıkmana da izin yok!
— Ama orada kuşlar var!
Словарик Арчибальда — Arçibald’ın Sözlüğü
новый дом — yeni ev
знакомиться — tanışmak
дом / квартира — ev / daire
прилететь — gelmek
долго лететь — uzun uzun uçmak
пить — su içmek
есть — yemek yemek
туалет — tuvalet
сделать свои дела — tuvalet işlerini yapmak
страшно — korkutucu
новый — yeni
незнакомая территория — bilinmeyen alan
запахи — kokular
следуй за мной — peşimden gel
показывать квартиру — daireyi göstermek
кухня — mutfak
балкон — balkon
любимые блюда — en sevilen yemekler
варёное мясо — haşlanmış et
запечённая рыба — fırında balık
коридор — koridor
бегать — koşmak
гостиная — oturma odası
кресла и диваны — koltuklar ve kanepeler
портить мебель — mobilyaya zarar vermek
когти — tırnaklar
маленькая комната — küçük oda
склад — depo
поставить туалет — tuvaleti yerleştirmek
ванная комната — banyo
спальня — yatak odası
шкаф — dolap
полка — raf
проверять — kontrol etmek
нельзя — olmaz
мы не разрешаем — izin vermiyoruz
выходить на балкон — balkona çıkmak
птички — kuşlar
мяу — miyav
Арчибальд в стране минаретов
Странный звук, новый друг и новое понимание того, что вера и доброта говорят на одном языке
Около пяти утра Арчибальд крепко спал, свернувшись в кресле калачиком.
Они с Таней приехали вчера вечером и очень устали с дороги. Вдруг он проснулся от необычного звука. Откуда-то послышался голос — мелодичный, протяжный, будто какой-то большой человек не говорил, а пел.
Арчибальд заморгал зелёными глазками:
— Что это за странные песни? Надо бы поднять хозяйку и получить объяснения, куда она меня привезла. Но она ещё спит, будить нельзя: она очень разозлится! Если я кот-исследователь… надо попробовать разобраться самому.
Недолго думая, он осторожно вышел на балкон. Нежные кошачьи подушечки коснулись плитки, которая уже успела нагреться южным солнцем с самого раннего утра. На соседнем, точно таком же просторном балконе, сидел серый полосатый кот крепкого телосложения. Арчибальд заметил, что там были расставлены стол и стулья, и уже кто-то успел выпить чаю.
— Эй, привет! — окликнул Арчи. — Как тебя зовут? Подскажи, пожалуйста, что это за голос? Такой громкий и красивый.
Анталийский кот с подозрением окинул взглядом соседа:
— Это азан, призыв к молитве. Его читают муэдзины в мечетях несколько раз в день. Мы тут все к нему привыкли — это обязательная часть утра. А ты кто такой? Я — Патик.
— Приятно познакомиться, — вежливо мяукнул маленький бенгал. — Меня зовут Арчибальд, я родом из Вильнюса. Когда я был котёнком, мама Бетси ходила на воскресные молитвы в католический костёл Святой Анны и иногда брала меня с собой. До сих пор помню это огромное сооружение в готическом стиле, из красного кирпича с узкими окошками. Обычно там было тихо и пахло свечами. Я всегда норовил поиграть с чем-нибудь. Мама очень ругала меня, призывала вести себя скромно и пристойно.
— Ух ты! — удивился Патик. — Никогда не видел католических храмов.
— Потом Таня увезла меня в Россию, — продолжил Арчибальд. — Из нашей квартиры открывался вид на православную церковь. Мне нравилось любоваться её видами: золотые купола красиво переливались на солнце. В некоторые дни раздавалось пение хора. Говорят, что внутри много икон, но я не посещал этот храм: нужно было перебегать через широкую дорогу с шестью полосами, а я боялся попасть под автомобиль.
Патик слушал с большим интересом, а потом гордо начал повествование:
— Арчибальд, теперь ты в Турции. У нас мечети, это мусульманские сооружения. Купола у нас тоже есть, но вместо крестов минареты тянутся к небу. Они бывают разной формы: круглой, квадратной или многоугольной. Это красивый элемент исламской культуры.
Азан — то самое пение, которое ты только что слышал. Оно звучит пять раз в день.
При входе в мечеть люди обязательно снимают обувь. А ещё, знаешь, у нас кошки в большом почёте. Пророк Мухаммед хорошо относился к кошкам. Однажды он проснулся от азана и стал готовиться к молитве. Увидев, что кошка Муизза спит на рукаве его халата, он не стал её будить. Вместо этого — ножницами отрезал рукав, не побеспокоив кошку. Другая история гласит, что именно Пророк Мухаммед даровал всем кошкам умение приземляться только на лапы. Так что мы тут — почти священные животные!
Арчибальд оживился:
— Как интересно! Выходит, что у каждой страны своя история, уникальность. Люди выражают веру по-разному, и это делает мир разнообразным! Мама Бетси говорила мне, что костёлы, храмы — это не только про молитву, но и про красоту, про уважение к прошлому. Это всемирное историческое наследие.
— А мне, честно говоря, хотелось бы когда-нибудь посетить христианскую церковь, — неожиданно сказал Патик, потянувшись на солнце. — Знаешь, в старом городе Анталии есть крошечная греческая церковь. Может, я как-нибудь туда загляну — из любопытства.
Оба кота расплылись в улыбках. Над городом продолжал звучать азан. У Арчибальда появилась приятная ассоциация: этот утренний звук закрепится в его кошачьей памяти — как символ новой страны, ее красоты и культуры, которая объединяет, а не разъединяет.
Arçibald minareler ülkesinde
Tuhaf bir ses, yeni bir dost ve inançla iyiliğin aynı dili konuştuğunu fark etmek
Sabahın beşine doğru Arçibald, koltuğa kıvrılmış halde derin bir uykudaydı.
Tanya ile bir önceki akşam gelmişlerdi ve yolculuktan çok yorulmuşlardı. Derken, onu alışılmadık bir ses uyandırdı. Bir yerlerden bir ses yükseliyordu — melodik, uzun ve akıcıydı; sanki büyük bir insan konuşmuyor, şarkı söylüyordu.
Arçibald yeşil gözlerini kırptı:
— Bu tuhaf şarkılar da ne? Sahibemi uyandırıp beni nereye getirdiğini sormalıyım… Ama hâlâ uyuyor; uyandırmak olmaz, çok kızar! Madem ki ben bir kedi-araştırmacıyım… o hâlde bunu kendi başıma çözmeliyim.
Fazla düşünmeden, usulca balkona çıktı. Nazik kedi patileri, sabahın erken saatlerinden itibaren güney güneşiyle ısınmaya başlamış fayanslara değdi. Yan tarafta, aynı şekilde geniş olan komşu balkonda, gri çizgili iri bir kedi oturuyordu. Arçibald, orada masa ve sandalyelerin yerleştirildiğini, birilerinin çoktan çay içmiş olduğunu fark etti.
— Hey, merhaba! — diye seslendi Arçi. — Adın ne? Lütfen söyle, bu duyduğum ses ne? Hem çok güçlü hem de çok güzel.
Antalyalı kedi, komşusunu temkinli bir bakışla süzdü:
— Bu ezan. Namaza çağrıdır. Camilerde müezzinler tarafından günde birkaç kez okunur. Biz burada ona alışığız — sabahın vazgeçilmez bir parçasıdır. Peki sen kimsin? Benim adım Patik.
— Tanıştığıma memnun oldum, — diye kibarca miyavladı küçük Bengal kedisi. — Benim adım Arçibald, Vilniusluyum. Yavruyken annem Betsy, pazar günleri Aziz Anna Katolik Kilisesi’ndeki ayinlere giderdi; bazen beni de yanında götürürdü. Kırmızı tuğladan yapılmış, dar pencereli, gotik tarzda o büyük yapıyı hâlâ hatırlıyorum. İçerisi genellikle sessiz olur, mum kokardı. Ben ise hep bir şeylerle oynamak isterdim. Annem buna çok kızar, sakin ve edepli davranmam için beni uyarırdı.
— Vay canına! — diye şaşırdı Patik. — Hiç Katolik kilisesi görmedim.
— Sonra Tanya beni Rusya’ya götürdü, — diye devam etti Arçibald. — Evimizin penceresinden bir Ortodoks kilisesi görünürdü. Onu seyretmeyi çok severdim; altın kubbeler güneşte güzelce parıldardı. Bazı günler koro sesi yükselirdi. İçeride pek çok ikon olduğunu söylerlerdi ama ben hiç girmedim: altı şeritli geniş bir yolu geçmem gerekiyordu ve bir arabanın altında kalmaktan korkuyordum.
Patik büyük bir ilgiyle dinledi; ardından gururla anlatmaya başladı:
— Arçibald, artık Türkiye’desin. Bizde camiler var; bunlar Müslüman ibadet yerleridir. Bizde de kubbeler bulunur, ama haçlar yerine göğe doğru uzanan minareler vardır. Minareler farklı şekillerde olabilir: yuvarlak, kare ya da çokgen. Bu, İslam kültürünün güzel bir unsurudur.
Az önce duyduğun o ezan, işte bu çağrıdır. Günde beş kez okunur.
Camilerin girişinde insanlar mutlaka ayakkabılarını çıkarır. Bir de biliyor musun, bizde kediler büyük bir saygı görür. Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) kedilere çok iyi davranırdı. Rivayete göre, bir gün ezan sesiyle uyanıp namaza hazırlanırken, kedisi Müezze’nin cübbesinin kolu üzerinde uyuduğunu görmüş. Onu uyandırmamak için, kediyi rahatsız etmeden kolu makasla kesmiş. Bir başka anlatıya göre ise, tüm kedilere yalnızca patilerinin üzerine düşme yeteneğini armağan eden de Peygamberimiz Hz. Muhammed’dir (s.a.v.). Bu yüzden burada bizler neredeyse kutsal sayılırız!
Arçibald’ın gözleri parladı:
— Ne kadar ilginç! Demek ki her ülkenin kendi hikâyesi, kendine özgü bir yönü var. İnsanlar inançlarını farklı şekillerde ifade ediyorlar ve bu da dünyayı daha çeşitli kılıyor. Annem Betsy bana, kiliselerin ve mabetlerin yalnızca dua için değil; aynı zamanda güzellik, geçmişe saygı ve ortak miras için var olduğunu söylerdi. Bunlar dünya tarihinin bir parçası.
— Doğrusu, bir gün bir Hristiyan kilisesini ziyaret etmeyi isterdim, — dedi Patik beklenmedik bir şekilde, güneşe doğru gerinirken. — Biliyor musun, Antalya’nın eski şehrinde küçücük bir Rum kilisesi var. Belki bir gün merakımdan uğrarım.
Kedilerin ikisi de gülümsedi. Şehrin üzerinde ezan sesi yankılanmaya devam ediyordu. Arçibald’ın zihninde hoş bir çağrışım oluştu: Bu sabah sesi, kedi hafızasında yeni bir ülkenin simgesi olarak yer edecekti — güzelliği ve insanları ayırmak yerine birleştiren kültürüyle.
Словарик Арчибальда — Arçibald’ın Sözlüğü
страна — ülke
минарет — minare
вера — inanç
доброта — iyilik
раннее утро — sabahın erken saatleri
около пяти утра — sabahın beşine doğru
крепко спать — derin uyumak
свернуться калачиком — kıvrılmak
странный звук — tuhaf ses
мелодичный — melodik
протяжный — uzun, akıcı
петь — şarkı söylemek
проснуться — uyanmak
разбудить — uyandırmak
хозяйка — sahibe
балкон — balkon
плитка — fayans
южное солнце — güney güneşi
нагреваться — ısınmak
сосед — komşu
поздороваться — selam vermek
познакомиться — tanışmak
азан — ezan
призыв к молитве — namaza çağrı
мечеть — cami
муэдзин — müezzin
привыкнуть — alışmak
часть утра — sabahın bir parçası
котёнок — yavru kedi
мама — anne
воскресная молитва — pazar ayini
католический костёл — Katolik kilisesi
готический стиль — gotik tarz
красный кирпич — kırmızı tuğla
свечи — mumlar
православная церковь — Ortodoks kilisesi
золотые купола — altın kubbeler
церковный хор — kilise korosu
боязнь — korku
попасть под машину — arabanın altında kalmak
исламская культура — İslam kültürü
форма — şekil
круглый / квадратный — yuvarlak / kare
снимать обувь — ayakkabı çıkarmak
уважение — saygı
кошки в почёте — kediler saygı görür
священное животное — kutsal hayvan
историческое наследие — tarihî miras
культура объединяет — kültür birleştirir
новая страна — yeni ülke
ассоциация — çağrışım
память — hafıza
символ — simge
Творческое задание «Голоса Городов»
1. Соедините русские слова с их турецкими эквивалентами:
• мечеть →…
• азан →…
• свеча →…
• икона →…
(Подсказка: cami, ezan, mum, ikon)
2. Закройте глаза и представьте: какой «голос» вашего города или страны можно было бы услышать ранним утром? Это может быть колокольный звон, пение птиц или шум трамваев. Нарисуйте или запишите этот «звук».
Yaratıcı görev: «Şehirlerin Sesleri»
1. Rusça kelimeleri Türkçe karşılıklarıyla eşleştirin:
• cami →…
• ezan →…
• mum →…
• ikon →…
2. Gözlerinizi kapatın ve hayal edin:
Sabahın erken saatlerinde sizin şehrinizin ya da ülkenizin hangi «sesi» duyulurdu? Bu, çan sesleri olabilir, kuş cıvıltısı olabilir ya da tramvayların gürültüsü… Bu «sesi» çizin ya da birkaç cümleyle yazın.
Турецкий алфавит Арчибальда- Arçibald’ın Türk Alfabesi
От «Arkadaş» до «Zıplamak» — язык можно выучить, если в нём живёт кот
Arkadaş’tan Zıplamak’a kadar — içinde bir kedi yaşayan bir dili öğrenmek her zaman daha kolaydır
A — Arkadaş
Друг. У каждого кота должен быть верный друг!
Her kedinin sadık bir arkadaşı olmalıdır.
B — Balık, Bıyık
Рыба и усы. Рыбу я обожаю, а усы — моя гордость.
Balığı çok severim, bıyıklarım ise gururumdur.
C — Ceviz
Грецкий орех. Люди едят, а мне просто интересно катать его лапами.
İnsanlar yer, ben ise patilerimle yuvarlamayı severim.
Ç — Çizik
Царапина. Иногда оставляю их на диване (но Таня сердится).
Bazen koltukta iz bırakırım (ama Tanya buna kızar).
D — Dizi izlemek
Смотреть сериал. Таня смотрит, а я сижу рядом и мешаю хвостом.
Tanya izler, ben de yanında oturur ve kuyruğumla karışırım.
E — Et
Мясо. Ничего вкуснее нет!
Bundan daha lezzetli bir şey yoktur!
F — Fare
Мышь. Никогда не видел настоящую, но мечтаю поймать.
Gerçeğini hiç görmedim, ama yakalamayı hayal ediyorum.
G — Güneş
Солнце. Я могу часами лежать на солнышке.
Saatlerce güneşin altında yatabilirim.
Ğ — …
Мур-мур-мур… (Арчибальд только сладко зевает).
Mır-mır-mır… (Arçibald tatlı tatlı esner.)
H — Hindi filetosu
Филе индейки. Моя праздничная еда!
Benim için özel bir ziyafet.
I — Isırmak
Укусить. Иногда слегка кусаю из любви.
Bazen sevgiden hafifçe ısırırım.
İ — İstanbul
Стамбул. Город, где живёт очень много моих собратьев-котов.
Çok sayıda kedi dostumun yaşadığı büyük şehir.
J — …
Муррр… (Арчибальд сонно тянется и закрывает глаза.
Mırrr… (Arçibald uykulu bir şekilde gerinir ve gözlerini kapatır.)
K — Kefir, Kuş
Кефир и птица. Птицу хочу поймать, кефир — выпить.
Kuşu yakalamak isterim, kefiri içmek.
L — Lamba
Лампа. Хорошо греться под лампой, когда холодно.
Soğuk olduğunda altında ısınmak çok güzeldir.
M — Mutfak
Кухня. Самое важное место в доме!
Evin en önemli yeri.
N — Nar
Гранат. Люди едят, а я смотрю, как он раскалывается.
İnsanlar yer, ben ise nasıl çatladığını izlerim.
O — Oynamak
Играть. Могу целый день гоняться за игрушкой.
Bütün gün oyuncağın peşinden koşabilirim.
Ö — Öpücük
Bazen Tanya beni burnumdan öper.
P — Pencere
Окно. Через него я наблюдаю за птицами.
Oradan kuşları izlerim.
R — Rüya
Мечта. Я мечтаю о большой миске с мясом.
Büyük bir et dolu mama kabı hayal ederim.
S — Su
Вода. Пью только из чашки, а не из миски.
Sadece taze içmeyi severim.
Ş — …
Мур-мур-мур… (сладко урчит).
Mır-mır-mır… (Tatlı tatlı mırıldanır.)
T — Tarak
Расчёска. Я не люблю, когда меня расчёсывают!
Taranmaktan hiç hoşlanmam!
U — Uyumak
Спать. Любимая наука.
En sevdiğim bilim dalı.
Ü — Üzüm
Виноград. Людям можно, а мне нельзя. Но я всё равно нюхаю.
İnsanlara serbest, bana yasak. Ama yine de koklarım.
V — …
Мур-мур-мур… (Хвост вильнул и снова тишина).
Mır-mır-mır… (Kuyruk bir kez sallanır ve yeniden sessizlik olur.)
Y — Yulaf
Овёс. Для меня скучно, а вот Таня его любит.
Bana göre sıkıcı, ama Tanya sever.
Z — Zıplamak
Прыгать. Я прыгаю выше всех!
Herkesten daha yükseğe zıplarım!
Кошачьи заметки о турецком произношении
Арчибальд заметил, что туристы в Турции чаще всего теряются не в городах, а в буквах. Особенно в тех, которые выглядят знакомо, но ведут себя совсем не так, как ожидаешь.
Буквы-обманщики
C
Читается как «дж»
• Cami → Джами (мечеть)
• Can → Джан
Комментарий Арчибальда:
«Если видишь C — не цыкай, а мягко мяукни „дж“».
Ç
Читается как «ч»
• Çay → чай
• Çok → чок (очень)
«Самая честная буква. Выглядит как C с хвостиком — и ведёт себя прилично».
Ş
Читается как «ш»
• Şeker → шекер (сахар)
• Şarap → шарап (вино)
Ğ
(та самая загадочная)
НЕ читается как обычный звук
Эта буква не звучит, а удлиняет предыдущий гласный.
Она как кот: присутствует — но не шумит.
Примеры:
• Dağ → даа (гора)
• Soğuk → соо-ук (холодный)
I без точки (I / ı)
Читается как нечто среднее между «ы» и «ы-и»
• Kız → кыз (девушка)
• Istanbul → Ыстанбул
«Если рот ленится говорить „и“ — ты на верном пути».
İ с точкой (İ)
Это нормальное «и»
• İyi → ии (хорошо)
• İzmir → Измир
Ü
Как немецкое ü / французское u
• Gün → гюн (день)
• Türk → тюрк
Ö
Между «о» и «ё»
• Göz → гёз (глаз)
• Köy → кёй (деревня)
Арчибальд заметил: турки понимают туристов даже тогда, когда туристы понимают себя не до конца.
Главное — говорить уверенно и с уважением. Остальное — простят!
Kedisel notlar: Türkçe telaffuz üzerine
Arçibald fark etti ki, turistler Türkiye’de en çok şehirlerde değil, harflerde kayboluyor.
Özellikle de tanıdık görünen ama beklediğin gibi davranmayan harflerde.
Aldatıcı harfler
C
«c» değil, «дж» gibi okunur
Arçibald’ın yorumu:
«Eğer bir C görürsen, tıslama — yumuşakça „дж“ diye miyavla.»
Ç
«ç» olarak okunur
«En dürüst harf. Kuyruğu olan bir C gibi görünür — ve gerçekten öyle davranır.»
Ş
«ş» olarak okunur
Ğ
(işte o gizemli harf)
Bu harf okunmaz, önceki ünlüyü uzatır.
Bir kedi gibidir: oradadır — ama gürültü yapmaz.
Örnekler:
• Dağ → daa (dağ)
• Soğuk → soo-uk (soğuk)
Noktası olmayan I (I / ı)
«ı» ile «ı–i» arası bir ses
«Ağzın «i’ demeye üşeniyorsa — doğru yoldasın.»
Noktalı İ (İ)
Bu bildiğimiz «i»
Ü
Almancadaki ü / Fransızcadaki u gibi
Ö
«o» ile «ö» arasında
Arçibald şunu da fark etti:
Türkler, turistler kendilerini tam anlamasalar bile, onları anlar.
Önemli olan kendinden emin, saygılı konuşmak. Gerisi affedilir!
Арчибальд знакомится с турецкой кухней в старом городе
Арчибальд отправляется на поиски приключений и пробует Турцию на вкус
Арчибальду не сиделось дома: после беседы с Патиком ему захотелось познакомиться со старым городом в Анталии.
Он отправился на прогулку по узким улочкам Калеичи. В воздухе витали ароматы специй, жареного мяса, восточных сладостей. Маленький нос кота-иностранца жадно втягивал запахи: аппетит разыгрался не на шутку! Но у Арчибальда не было денег, а чтобы купить что-то, были нужны турецкие лиры или банковская карта.
У входа в кафе на низких табуретках чинно сидели два кота — толстый рыжий с насмешливым выражением морды и худой чёрный с янтарными глазами. Они нежились на солнце и помахивали хвостами.
— Привет! Ты кто такой? — спросил рыжий кот.
— Меня зовут Арчибальд. Я бенгальский кот литовско-французского происхождения, из России. А как вас зовут?
— Звучит подозрительно. Может, ты шпион какой-нибудь? — недоверчиво поинтересовался толстяк. — Меня зовут Грейпфрут
.
— Да ну, не придумывай, — высказался чёрный кот. — Про меня тоже много чего говорят. Например, что я приношу несчастья. Это неправда! Кот не может принести несчастье. Меня зовут Уголёк.
— Приятно познакомиться! — сказал Арчибальд. Сдерживаться он больше не мог. — Пахнет так вкусно!
Толстый кот важно кивнул:
— Это şiş kebap — мясо на шампуре. Наше национальное блюдо. Попробуй!
Повар вынес на порог миску. Местные коты прыгнули вперёд, распихивая друг друга лапами, но всё же оставили кусочек и для Арчибальда.
— Мяу, это невероятно! — сказал он, с наслаждением жуя мясо.
Рыжий подвинул носом маленькую пиалу:
— А это тоже попробуй, называется айран. Его пьют с мясом. Это как лёгкий солёный кефир, хорошо освежает, особенно в жару.
Арчибальд осторожно лизнул незнакомую жидкость.
— Это как наш кефир, только прохладнее и с лёгким шипением на языке.
— Верно, — кивнул чёрный кот. — А ещё здесь угощают lahmacun — это тонкая лепёшка с мясом и специями. Попробуй!
Арчибальду стало так тепло и уютно, будто он оказался в восточной сказке.
«Теперь я знаю, что такое Турция на вкус», — мурлыкал Арчибальд, издавая необычный звук бра*
*У бенгальских котов широкий диапазон звуков. Бра — это больше, чем мурчание, но ещё не мяуканье. Бра свидетельствует о том, что кот наслаждается моментом.
Arçibald tarihi şehirde Türk mutfağıyla tanışıyor
Arçibald macera arayışına çıkıyor ve Türkiye’nin mutfak lezzetlerini keşfediyor
Arçibald evde duramıyordu: Patik’le yaptığı sohbetten sonra, Antalya’nın tarihi bölgesini yakından tanımak istemişti.
Dar sokaklarıyla ünlü Kaleiçi’nde yürüyüşe çıktı. Havada baharatların, kızarmış etin ve doğu tatlılarının kokuları dolaşıyordu. Yabancı bir kedinin küçük burnu bu kokuları iştahla içine çekiyor, iştahı giderek kabarıyordu. Ne var ki Arçibald’ın parası yoktu; bir şey satın almak için Türk lirası ya da bir banka kartı gerekiyordu.
Bir kafenin girişinde, alçak taburelere kurulmuş iki kedi uslu bir şekilde oturuyordu: biri alaycı bakışlı, tombul, kızıl renkliydi; diğeri ise ince yapılı, kehribar gözlü siyah bir kediydi. Güneşin tadını çıkarıyor, kuyruklarını tembelce sallıyorlardı.
— Merhaba! Sen kimsin? — diye sordu kızıl kedi.
— Benim adım Arçibald. Litvanya-Fransa kökenli bir Bengal kedisiyim; Rusya’dan geliyorum. Peki sizin adınız ne?
— Kulağa biraz şüpheli geliyor. Yoksa sen bir çeşit casus musun? — diye kuşkuyla sordu tombul olan. — Benim adım Greyfurt.
— Hadi canım, uydurma, — diye araya girdi siyah kedi. — Benim hakkımda da bir sürü şey söylerler. Mesela uğursuzluk getirdiğimi… Bu doğru değil! Bir kedi asla uğursuzluk getirmez. Benim adım Kömür.
— Tanıştığımıza memnun oldum! — dedi Arçibald. Artık kendini tutamıyordu. — Ne kadar da güzel kokuyor!
Tombul kedi önemli bir edayla başını salladı:
— Bu şiş kebap. Şişte pişirilmiş et. Bizim millî yemeğimizdir. Bir kere dene!
Aşçı kapının önüne bir kase bıraktı. Yerel kediler öne atladılar, patileriyle birbirlerini ittiler; ama yine de Arçibald için bir parça ayırmayı ihmal etmediler.
— Miyav, bu inanılmaz! — dedi Arçibald, eti keyifle çiğnerken.
Kızıl kedi burnuyla küçük bir kâseyi itti:
— Şunu da dene, adı ayran. Etle birlikte içilir. Hafif tuzlu bir kefir gibidir; özellikle sıcakta insanı ferahlatır.
Arçibald yabancı sıvıyı temkinle yaladı.
— Bizim kefire benziyor, ama daha serin ve dilin üzerinde hafifçe köpürüyor.
— Doğru, — diye onayladı siyah kedi. — Bir de burada lahmacun ikram ederler; ince bir hamur üzerine et ve baharatlar konur. Onu da tat!
Arçibald’ın içi sıcacık olmuştu; sanki bir masalın içine düşmüştü.
«Artık Türkiye’nin tadının nasıl olduğunu biliyorum,» diye mırıldandı Arçibald ve bra* adı verilen o alışılmadık sesi çıkardı.
* Bengal kedilerinin ses aralığı oldukça geniştir. Bra, mırlamadan daha güçlü, miyavlamadan ise daha yumuşak bir sestir. Bu ses, kedinin bulunduğu andan büyük bir keyif aldığını gösterir.
Словарик Арчибальда — Arçibald’ın Sözlüğü
мурлыкать — mırlamak
bra — особый звук бенгальских котов
хвост — kuyruk
лапки — patiler
аппетит — iştah
наслаждаться — keyif almak
старый город — tarihi şehir
Калеичи — Kaleiçi
узкие улочки — dar sokaklar
запах — koku
специи — baharat
солнце — güneş
кафе — kafe
табурет — tabure
шиш-кебаб — şiş kebap
мясо — et
айран — ayran
кефир — kefir
лахмаджун — lahmacun
горячий — sıcak
вкусный — lezzetli
освежающий — ferahlatıcı
ты кто — sen kimsin
приятно познакомиться — tanıştığımıza memnun oldum
как вкусно пахнет — ne kadar güzel kokuyor
попробуй — tadına bak
это невероятно — bu inanılmaz
очень вкусно — çok lezzetli
Арчибальд изучает тайны пород
Все кошки разные — по шерсти, по глазам, по судьбе. Но под солнцем они мурлычут на одном языке
Арчибальд заметил, что в Турции везде непривычно много котов и кошек. В Санкт-Петербурге и в Вильнюсе он такого не видел.
«Наверное, всё из-за холода, — предположил маленький бенгал. — В ноябре у нас уже кружит снег за окном, а здесь, в Анталии, +22 в это же время года. Как приятно ступать подушечками по тёплому асфальту!»
В один из таких вечеров Арчи отправился на прогулку. Во дворе сидели несколько кошек. Они выглядели дружелюбно, но слегка насторожились при виде нового соседа.
Один был невероятно пушистым, похоже персидской породы. Вторая — трёхцветная кошка, державшаяся чуть поодаль. А третий — серый полосатый кот.
— Привет! Ты ведь не отсюда? У тебя какой-то хищный окрас, — с интересом произнёс полосатый.
— Я бенгальский кот, приехал вместе с Таней, — мурлыкнул Арчибальд.
— А мы — Шёлк, Терракота и Пио, — представились местные жители.
Перс важно вскинул хвост:
— Бенгальский? Значит, породистый, как и я! Наверняка твои предки были отобраны самыми строгими судьями.
Пио грустно опустил глаза и поджал хвостик:
— А я не породистый. Может быть, поэтому у меня нет дома и любящих хозяев? Неужели пятнышки на шерсти делают кота лучше или хуже?
Арчибальд задумался. И вдруг его осенила идея:
— А что, если мы попросим искусственный кошачий интеллект PawPT объяснить нам, что такое «порода»?
Друзья оживились. Перс достал кошачий смартфон последней модели и важно продиктовал запрос. На экране появилась справка:
Научная справка от PawPT
«Порода — это всего лишь группа кошек, у которых закреплены определённые признаки: форма ушей, длина шерсти, цвет глаз или рисунок на шкурке.
Люди специально подбирают родителей, чтобы котята повторяли эти признаки. Например, бенгалы получили свои пятна благодаря скрещиванию домашних кошек с азиатской леопардовой. Персов ценили за длинную мягкую шерсть.
У дворовых котов всё иначе. Их родители встречаются случайно, гены перемешиваются, и поэтому у них такие разные окрасы и характеры. Но именно это делает их выносливыми и здоровыми: у них нет ограничивающих рамок селекции».
— Выходит, — воскликнул Арчибальд, — что мы все относимся к одному виду, Felis catus. Мы одинаково мурчим, любим греться на солнце и дружить с людьми.
Перс вздохнул:
— Значит, наша с тобой «породистость» — это всего лишь особенности наследования?
— Именно, — кивнул Арчибальд. — Никто из нас не лучше и не хуже. Главное — что мы все коты.
Терракота улыбнулась:
— А ещё нас объединяет то, что мы мурлычем, когда счастливы.
И четверо друзей начали свою кошачью песню. В одном из тысяч анталийских дворов зазвучала музыка кошачьего братства.
Arçibald ırkların sırlarını keşfediyor
Tüm kediler farklıdır — tüyleriyle, gözleriyle, kaderleriyle. Ama güneşin altında hepsi aynı dilde mırlar
Arçibald, Türkiye’de her yerde alışık olmadığından çok daha fazla kedi olduğunu fark etti. Sankt Petersburg’da da Vilnius’ta da böyle bir manzarayla karşılaşmamıştı.
«Herhâlde bunun nedeni soğuk,» diye düşündü küçük Bengal kedisi. «Kasım ayında bizde pencerenin dışında kar taneleri dönmeye başlar; oysa burada, Antalya’da, yılın aynı zamanında hava yirmi iki derece. Patilerimi sıcak asfalta basmak ne kadar da hoş!»
Böyle akşamlardan birinde Arçi yürüyüşe çıktı. Avluda birkaç kedi oturuyordu. Dost canlısı görünüyorlardı ama yeni geleni fark edince biraz temkinlendiler.
Biri olağanüstü derecede tüylüydü; Pers cinsine benziyordu. İkincisi biraz daha uzakta duran üç renkli bir dişi kediydi. Üçüncüsü ise gri çizgili bir kediydi.
— Merhaba! Sen buradan değilsin, değil mi? Tüylerin biraz yırtıcı görünüyor, — dedi çizgili kedi merakla.
— Ben bir Bengal kedisiyim, Tanya’yla birlikte geldim, — diye mırıldandı Arçibald.
— Biz de İpek, Terrakota ve Pio’yuz, — diye kendilerini tanıttı yerli kediler.
Pers kedi kuyruğunu gururla havaya kaldırdı:
— Bengal mi? Demek sen de benim gibi soylu bir ırktansın! Eminim ataların en sıkı jüri üyeleri tarafından seçilmiştir.
Pio gözlerini hüzünle yere indirdi, kuyruğunu içine çekti:
— Ben soylu değilim. Belki de bu yüzden bir evim ve beni seven sahiplerim yoktur? Acaba tüylerdeki desenler bir kediyi daha iyi ya da daha kötü mü yapar?
Arçibald düşündü. Ve birden aklına bir fikir geldi:
— Ya biz, yapay kedi zekâsı PawPT’ten «ırk”ın ne olduğunu bize açıklamasını istersek?
Arkadaşları canlandı. Pers kedi en son model kedi akıllı telefonunu çıkardı ve soruyu ciddi bir ifadeyle dikte etti. Ekranda bir açıklama belirdi:
PawPT’ten bilimsel açıklama
«Irk, belirli özellikleri sabitlenmiş kedi gruplarını ifade eder: kulakların şekli, tüylerin uzunluğu, gözlerin rengi ya da post üzerindeki desenler gibi.
İnsanlar, yavru kedilerin bu özellikleri taşıması için ebeveynleri bilinçli olarak seçerler. Örneğin Bengal kedileri, beneklerini evcil kedilerle Asya leopar kedilerinin çiftleştirilmesi sayesinde kazanmıştır. Pers kedileri ise uzun ve yumuşak tüyleriyle değer görmüştür.
Sokak kedilerinde durum farklıdır. Ebeveynler rastlantısal olarak bir araya gelir, genler karışır; bu yüzden renkleri ve karakterleri çok çeşitlidir. Ama tam da bu durum onları dayanıklı ve sağlıklı kılar: seçici üretimin sınırlayıcı çerçeveleri yoktur.»
— Demek ki, — diye haykırdı Arçibald, — hepimiz aynı türe aitmişiz: Felis catus. Hepimiz aynı şekilde mırıldanıyoruz, güneşte ısınmayı seviyoruz ve insanlarla dostluk kuruyoruz.
Pers kedi iç çekti:
— O hâlde seninle benim «soyluluğumuz», yalnızca kalıtımsal bir özellikten ibaret mi?
— Aynen öyle, — diye başını salladı Arçibald. — Hiçbirimiz diğerinden daha iyi ya da daha kötü değiliz. Önemli olan, hepimizin kedi olması.
Terrakota gülümsedi:
— Ve bizi birleştiren bir şey daha var: mutlu olduğumuzda mırıldamamız.
Ve dört arkadaş, kendi kedi şarkılarına başladılar. Antalya’daki binlerce avludan birinde, kedi kardeşliğinin müziği yankılandı.
Словарик Арчибальда — Arçibald’ın Sözlüğü
кот — kedi
кошка — dişi kedi
порода — ırk
породистый — soylu
дворовый кот — sokak kedisi
бенгальский кот — bengal kedisi
персидский кот — pers kedisi
трёхцветная кошка — üç renkli kedi
холод — soğuk
снег — kar
тёплый — sıcak
асфальт — asfalt
двор — avlu
вечер — akşam
прогулка — yürüyüş
солнце — güneş
шерсть — tüy
окрас — renk / desen
глаза — gözler
пушистый — tüylü
полосатый — çizgili
дружелюбный — dost canlısı
настороженный — temkinli
вид — tür
наследственность — kalıtım
гены — genler
селекция — seçici üretim
здоровый — sağlıklı
выносливый — dayanıklı
идея — fikir
приятно познакомиться — tanıştığıma memnun oldum
я бенгальский кот — ben bir bengal kedisiyim
мы все коты — hepimiz kediyiz
никто не лучше и не хуже — kimse daha iyi ya da daha kötü değil
когда счастливы — mutlu olduğumuzda
Бесплатный фрагмент закончился.
Купите книгу, чтобы продолжить чтение.